Kiến Pharaoh
Tên khoa học: Monomorium pharaonis (Linnaeus, 1758)
Tên gọi khác: Kiến vàng Pharaoh, kiến nhà vàng nhỏ
Nhóm dịch hại: Kiến xâm nhập công trình
Đặc điểm nhận dạng
Kiến Pharaoh là gì?
Kiến Pharaoh là loài kiến nhỏ sống gần con người, thường xuất hiện trong nhà ở, nhà hàng, khách sạn, bệnh viện, nhà máy thực phẩm và kho hàng. Tên gọi “Pharaoh” bắt nguồn từ quan niệm cũ cho rằng loài kiến này từng là một trong những tai họa tại Ai Cập, không phải vì chúng chỉ sống tại Ai Cập.
Loài này có phạm vi phân bố gần như toàn cầu và đã được ghi nhận có mặt tại Việt Nam. Trong môi trường nhiệt đới, chúng có thể sống trong nhà lẫn ngoài trời; tuy nhiên, chúng đặc biệt thích những công trình ấm, kín và có độ ẩm.
Kiến PHARAOH trông như thế nào?
Cần phân biệt kiến Pharaoh với kiến ma: kiến ma có đầu và ngực sẫm màu nhưng chân cùng bụng nhạt, gần như trong suốt; kiến Pharaoh có màu vàng tương đối đồng đều và bụng sẫm hơn.
ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC VÀ NGUY CƠ TỪ KIẾN PHARAOH
Thông tin về tập tính, nơi sinh sản, biện pháp phòng tránh và phương pháp kiểm soát kiến Pharaoh.
Kiến Pharaoh sống thành đàn lớn, có thể gồm nhiều kiến chúa và hàng nghìn đến hàng trăm nghìn kiến thợ. Chúng di chuyển theo những đường cố định dọc chân tường, tủ bếp, mặt bàn, đường ống và dây điện.
Đàn kiến thường mở rộng bằng hình thức phân đàn. Một nhóm kiến thợ mang theo trứng, ấu trùng, nhộng và một hoặc nhiều kiến chúa đến vị trí mới để lập tổ. Chúng không phụ thuộc vào các chuyến bay giao phối như nhiều loài kiến khác.
Kiến Pharaoh thích những vị trí ấm, kín, ẩm và gần nguồn thức ăn. Tổ thường được phát hiện tại:
- Khe tường, trần giả và chân tường.
- Tủ bếp, ngăn kéo và kệ thực phẩm.
- Phía sau tủ lạnh hoặc thiết bị tỏa nhiệt.
- Khoảng trống quanh đường ống và dây điện.
- Hộp kỹ thuật, ổ điện và vật liệu cách nhiệt.
- Các nếp gấp của giấy, quần áo hoặc đồ đạc ít sử dụng.
Tổ thường không tạo thành ụ đất và rất khó phát hiện bằng mắt thường.
Kiến Pharaoh là loài ăn tạp. Chúng bị thu hút bởi:
- Đường, mật, bánh kẹo và nước ngọt.
- Dầu mỡ và thực phẩm giàu chất béo.
- Thịt, cá và thức ăn giàu protein.
- Côn trùng sống hoặc đã chết.
- Thức ăn cho vật nuôi và thực phẩm rơi vãi.
Sở thích thức ăn có thể thay đổi theo nhu cầu của đàn, vì vậy một loại mồi không phải lúc nào cũng hấp dẫn chúng trong suốt quá trình kiểm soát.
Kiến Pharaoh không có ngòi chích và hiếm khi gây tổn thương trực tiếp cho người. Mối nguy chính là khả năng xâm nhập thực phẩm, dụng cụ y tế và các khu vực yêu cầu vệ sinh nghiêm ngặt.
Trong bệnh viện, chúng có thể bò qua rác, nhà vệ sinh, vết thương hoặc khu vực nhiễm bẩn rồi đi vào phòng bệnh và nơi bảo quản dụng cụ. Vì vậy, loài này được xem là dịch hại đặc biệt đáng chú ý tại cơ sở y tế và chế biến thực phẩm.
Các dấu hiệu thường gặp gồm:
- Kiến vàng rất nhỏ di chuyển thành đường.
- Kiến xuất hiện quanh thực phẩm ngọt, dầu mỡ hoặc thịt.
- Đường kiến chạy dọc chân tường, tủ, dây điện và đường ống.
- Kiến chui ra từ ổ điện, khe tường hoặc thiết bị gia dụng.
- Nhiều đường kiến xuất hiện tại các phòng khác nhau.
- Kiến xuất hiện trở lại nhanh chóng sau khi phun thuốc.
Việc xuất hiện ở nhiều khu vực thường cho thấy công trình có nhiều tổ liên kết với nhau.
Bảo quản thực phẩm trong hộp kín, làm sạch thức ăn rơi vãi và vệ sinh dầu mỡ trên thiết bị. Thùng rác cần có nắp đậy và được đổ thường xuyên.
TKhắc phục các nguồn rò rỉ nước, giảm độ ẩm và bịt kín khe hở quanh tường, cửa, đường ống cùng dây dẫn. Hạn chế mang thùng carton, thiết bị hoặc đồ đạc nhiễm kiến từ khu vực này sang khu vực khác.
Cần khảo sát toàn bộ công trình để xác định đường kiếm ăn, vị trí tổ và mức độ phân bố. Phương pháp phù hợp thường là sử dụng mồi kiến có tác động chậm, đặt tại nhiều vị trí trên đường hoạt động để kiến thợ mang mồi về truyền cho đàn.
Không phun thuốc xua đuổi trực tiếp lên đường kiến. Việc phun không đúng cách có thể làm đàn bị kích động, phân tách và hình thành nhiều tổ mới, khiến tình trạng nghiêm trọng hơn. Kiểm soát hiệu quả cần kết hợp mồi, vệ sinh, loại bỏ nguồn nước và theo dõi định kỳ
